Doğa ve Hayvan Hakları Komisyonu

HAYVANLARI KORUMA KANUNUNA İLİŞKİN DEĞERLENDİRME

(7 Ağustos 2026)

5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu’nda değişiklik yapılmasına dair 7527 sayılı kanunun yasalaşmasının üzerinden 2 yıl geçti.

Yasada büyükşehirlere tanınan 2028 yılı sonuna kadarki süre gözardı edilerek ve hayvan ya da toplum sağlığı esaslarına uyulmaksızın sokakta yaşayan hayvanları toplama seferberliğine girildi. Bakımevleri, yasada belirtilen “rehabilitasyon” amacı ortadan kalkarak daimi cezaevleri olarak işletildi, hayvanlar yetersiz koşullarda acı içinde tutularak hayatını kaybetti. Hiçbir şikayete konu olmadığı halde toplanan yüzbinlerce hayvan üzerinde mevzuata aykırı şekilde anestezik madde kullanıldığı veya şiddete uğradıkları görüldü, nakil sırasında veya sonrasında birçoğu yaşamını yitirdi. Kimi zaman hayvanları sahiplenmek isteyen gönüllülere “yerini bilmiyoruz”, “öldü” gibi yanıtlar verildi. “Kısırlaştır aşılat yerinde yaşat” uygulamasından vazgeçildiği gibi, cins hayvanların üretimi ve ticareti, nüfus artışına ve başka sorunlara karşın kısıtlanmadı. Bakımevlerinin sivil toplum ve uzmanlarca denetlenmesine ilişkin herhangi bir mekanizma da henüz tesis edilmedi.

Bu süreçte oluşan şiddet ikliminde, sayısız hayvana şiddet uygulandı, cinsel istismar suçları işlendi.  İnsan, doğa ve canlıların uyum içinde güvenli ve sürdürülebilir bir biçimde yaşamını sürdürmesi esas iken, kitleler yalan haber ve şiddet dili ile beslenen bir kutuplaştırmaya tabi tutularak toplum yapısı ve psikolojisi bozuldu. Artık akademik olarak da belgelendiği üzere toplumumuzun sokakta yaşayan hayvanlar konusundaki gündemi sosyal medyada trollerle şekillendirildi.

Bunlar yaşanırken ülkemizde, yasanın isminin işaret ettiği kapsamda; yaban hayatının korunması, hayvanları sömüren ticari uygulamaların kısıtlanması, canlıların doğaları ile uyum içinde yaşamasının temini ve ekosistemin korunması gibi açılardan da önemli derecede eksik kalındı.

Bu çerçevede bizler;

• Bu yasadaki değişikliklerin iptaline ilişkin Anayasa Mahkemesi’ne yapılan başvurunun sonucunu gönüllüler ile birlikte beklerken “yaşam hakkı”nı savunduk;
• Şiddetli fiziksel travma sonucu hayatını kaybettiği belgelenen Matmazel anılırken, toplumun getirildiği düzeye karşı “insan” olmanın bilincini koruduk;
• Akademisyenler, sivil toplum temsilcileri, sanatçılar ve gönüllülerden oluşan 50 katılımcı ile gerçekleştirdiğimiz, “ODTÜ Mezunları Derneği Hayvan Hakları Çalıştayı Sonuç Bildirgesi”nde hayvan hakları alanında da hak temelli bilimsel, etik, siyasetten bağımsız, şiddetsiz bir yaklaşımın benimsenmesinin altını çizerek mevzuatın iyileştirilmesi gerekliliğini belirttik;
• Bu yıl bu yasadaki değişikliklerin yıldönümünde de, yeni bir yasa ve hepimize yaraşan bir yaşam için gerekli çalışmalara katkıya hazır olduğumuzu kamuoyunun bilgisine bir kez daha sunarak, kadına, LGBTİ+’ya, çocuğa, doğa ve canlılara uygulanan, şiddetin her türüne karşı çıkarak, “yaşamdan yana” herkes ile birlikte “Kurtuluş yok tek başına, ya tüm türler ya hiçbirimiz” sesini yükseltiyoruz.